Veenhuizen als Rijkswerkinrichting

Rijkswerkinrichtingen

De drie gestichten van Veenhuizen komen in 1875 in handen van het ministerie van Justitie. Veenhuizen wordt vanaf dat moment officieel een strafkolonie. De gestichten heten vanaf 1886 'Rijkswerkinrichtingen'. In de gestichten wonen nog gezinnen, maar vanaf nu kan niemand meer vrijwillig naar Veenhuizen. Je komt hier alleen terecht als je gestuurd wordt door de rechter. Rond 1900 worden er nieuwe gevangenissen gebouwd: Esserheem en Norgerhaven.

1

Nieuwe gebouwen in Veenhuizen

Het Eerste en Derde Gesticht worden afgebroken. Het Tweede Gesticht blijft dienst doen als werkplaats. Om de gevangenissen heen worden dienstwoningen gebouwd voor het personeel. In Veenhuizen wordt rond 1900 ook een ziekenhuis gebouwd (het Hospitaal), er komt een hotel en een verenigingsgebouw waar concerten en toneeluitvoeringen worden gehouden. Je kunt deze woningen en gebouwen nog steeds zien in Veenhuizen. Dicht bij het Tweede Gesticht (waar nu het Gevangenismuseum in zit) staan kleine huisjes waar de bewakers woonden.

2

Wat verder weg worden de huizen groter, dit waren huizen voor de hogere ambtenaren. Op de gevels staan namen waaraan je kunt zien wie er woonde: 'Toewijding' (voor de dokter), 'Kennis is macht' (voor de onderwijzer) en 'Flink en Vlug (leraar gymnastiek). Langs de vaart staan de grootste en de mooiste huizen, voor de onderdirecteuren.

De hoofddirecteur woonde in een villa met de naam 'Klein Soestdijk'.

In de loop van de 20e eeuw verdwijnen de verpleegden uit Veenhuizen om plaats te maken voor gevangenen.

3